Aspirine is een van de bekendste geneesmiddelen ter wereld en ligt in veel huishoudens standaard in de medicijnkast. Het wordt gebruikt tegen pijn, koorts en ontstekingen en speelt ook een rol bij de preventie van hart en vaatziekten. Net door die brede inzetbaarheid wordt aspirine vaak als onschuldig beschouwd. Dat beeld klopt maar gedeeltelijk. Aspirine is een krachtig geneesmiddel met bewezen voordelen, maar ook met duidelijke risico’s als het verkeerd of achteloos wordt gebruikt. Verstandig omgaan met aspirine vraagt dus kennis, nuance en aandacht voor de eigen gezondheidssituatie.

Dit artikel legt uit wat aspirine precies is, hoe het werkt, wanneer het zinvol is en wanneer niet, en welke risico’s eraan verbonden zijn. 

Wat is aspirine en hoe werkt het?

Aspirine is de merknaam van acetylsalicylzuur, een stof die al meer dan honderd jaar wordt gebruikt in de geneeskunde. Het middel behoort tot de groep van de niet steroïde ontstekingsremmers. Het werkt pijnstillend, koortsverlagend en ontstekingsremmend. Daarnaast heeft aspirine een bloedverdunnend effect, wat het uniek maakt in vergelijking met veel andere pijnstillers.

De werking van aspirine berust op het remmen van bepaalde enzymen in het lichaam, vooral cyclo oxygenase. Deze enzymen spelen een rol bij de aanmaak van prostaglandinen. Dat zijn stoffen die betrokken zijn bij pijn, ontsteking, koorts en de samenklontering van bloedplaatjes. Door die aanmaak te remmen, vermindert aspirine pijn en ontsteking en verlaagt het de lichaamstemperatuur bij koorts. Het effect op bloedplaatjes verklaart waarom aspirine het risico op bloedstolsels kan verlagen.

Wanneer wordt aspirine gebruikt?

Aspirine wordt gebruikt in verschillende medische contexten, zowel voor korte als voor langdurige behandelingen. In lage dosering wordt het vooral ingezet voor cardiovasculaire preventie. In hogere dosering wordt het gebruikt als pijnstiller of ontstekingsremmer.

Veel voorkomende toepassingen zijn onder meer:

• Verlichting van lichte tot matige pijn, zoals hoofdpijn, tandpijn, spierpijn en menstruatiepijn
• Verlaging van koorts bij infecties
• Behandeling van ontstekingsklachten, zoals bij bepaalde vormen van reuma
• Preventie van hartinfarct en beroerte bij mensen met een verhoogd risico
• Acute behandeling bij een vermoeden van hartinfarct, onder medische begeleiding

Hoewel aspirine vrij verkrijgbaar is in lage doseringen, betekent dat niet dat het voor iedereen geschikt is of zonder nadenken mag worden ingenomen.

Aspirine als pijnstiller en koortsremmer

Bij occasioneel gebruik tegen pijn of koorts kan aspirine effectief zijn. Het werkt vaak sneller dan paracetamol en heeft een sterker ontstekingsremmend effect. Toch is het niet altijd de beste eerste keuze. Bij milde pijn of koorts wordt paracetamol meestal als veiliger beschouwd, vooral voor mensen met een gevoelige maag of een verhoogd risico op bloedingen.

Aspirine kan het maagslijmvlies irriteren en het risico op maagklachten of maagbloedingen verhogen, zeker bij hogere dosissen of langdurig gebruik. Daarom wordt aangeraden aspirine in te nemen na de maaltijd en niet op een nuchtere maag.

Lage dosis aspirine en het hart

Een van de meest besproken toepassingen van aspirine is het gebruik in lage dosis ter bescherming van het hart. Lage dosis aspirine, vaak tussen 75 en 100 milligram per dag, wordt voorgeschreven aan mensen die al een hartinfarct of beroerte hebben doorgemaakt of die een duidelijk verhoogd risico hebben op dergelijke gebeurtenissen.

Het bloedverdunnende effect vermindert de kans dat bloedplaatjes samenklonteren en een bloedvat afsluiten. Dit kan levensreddend zijn bij mensen met vernauwde bloedvaten. Tegelijk verhoogt dit effect ook het risico op bloedingen, bijvoorbeeld in de maag of de hersenen.

De afweging tussen voordeel en risico is hier cruciaal. Steeds meer studies tonen aan dat preventief gebruik van aspirine bij gezonde mensen zonder voorgeschiedenis van hart en vaatziekten weinig voordeel oplevert en zelfs schadelijk kan zijn. Daarom raden artsen en organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie aan om lage dosis aspirine alleen te gebruiken op medisch advies.

Risico’s en bijwerkingen van aspirine

Hoewel aspirine doeltreffend is, is het niet zonder risico’s. De meest voorkomende bijwerkingen hebben te maken met het maag darmstelsel, maar er zijn ook andere mogelijke complicaties.

Belangrijke risico’s zijn onder meer:

• Maagpijn, brandend maagzuur en misselijkheid
• Maagzweren en maagbloedingen
• Verhoogd risico op bloedingen, ook bij kleine verwondingen
• Overgevoeligheidsreacties, zoals huiduitslag of benauwdheid
• Verergering van astmaklachten bij sommige mensen

Bij hoge dosissen of langdurig gebruik kan aspirine ook de nierfunctie beïnvloeden en bijdragen aan gehoorstoornissen zoals oorsuizen.

Aspirine en kinderen

Aspirine mag niet worden gegeven aan kinderen en jongeren met koorts of virale infecties. Het gebruik van aspirine bij deze groep is in verband gebracht met het syndroom van Reye, een zeldzame maar ernstige aandoening die de lever en de hersenen aantast. Daarom wordt bij kinderen vrijwel altijd paracetamol of ibuprofen aanbevolen, afhankelijk van de situatie en de leeftijd.

Interacties met andere geneesmiddelen

Aspirine kan een wisselwerking hebben met andere geneesmiddelen. Dat betekent dat het effect van aspirine of van het andere middel kan worden versterkt of verzwakt. Dit geldt vooral bij bloedverdunners, ontstekingsremmers en bepaalde antidepressiva.

Voorzichtigheid is geboden bij combinatie met:

• Andere bloedverdunners zoals warfarine of DOAC’s
• Andere niet steroïde ontstekingsremmers zoals ibuprofen
• Corticosteroïden
• Sommige middelen tegen depressie

Wie meerdere geneesmiddelen gebruikt, doet er goed aan dit met een arts of apotheker te bespreken alvorens aspirine te nemen.

Aspirine tijdens zwangerschap en borstvoeding

Tijdens de zwangerschap wordt het gebruik van aspirine afgeraden, vooral in het laatste trimester. Het kan de ontwikkeling van de foetus beïnvloeden en complicaties veroorzaken tijdens de bevalling. In sommige specifieke medische situaties kan een arts toch lage dosis aspirine voorschrijven, bijvoorbeeld bij een verhoogd risico op zwangerschapsvergiftiging. Dit gebeurt altijd onder strikte medische opvolging.

Tijdens de borstvoeding gaat aspirine in kleine hoeveelheden over in de moedermelk. Occasioneel gebruik wordt soms als aanvaardbaar beschouwd, maar langdurig of hoog gedoseerd gebruik wordt afgeraden.

Correct doseren en innemen

Een verstandige omgang met aspirine begint bij correcte dosering. Meer innemen dan nodig verhoogt het risico op bijwerkingen zonder extra voordeel. De aanbevolen dosering hangt af van het doel van het gebruik en van de leeftijd en gezondheidstoestand van de gebruiker.

Algemene richtlijnen zijn:

• Gebruik de laagst effectieve dosis
• Neem aspirine niet langer dan nodig zonder medisch advies
• Lees altijd de bijsluiter
• Combineer aspirine niet zomaar met andere pijnstillers

Bij twijfel is professioneel advies essentieel.

Vrij verkrijgbaar betekent niet risicoloos

Dat aspirine zonder voorschrift verkrijgbaar is, wekt soms de indruk dat het een onschuldig product is. In werkelijkheid is aspirine een geneesmiddel met een sterke werking en een duidelijk profiel van bijwerkingen. Zelfmedicatie kan zinvol zijn bij kortdurende en lichte klachten, maar structureel gebruik zonder begeleiding kan meer kwaad dan goed doen.

De producent van de bekendste merknaam, Bayer, benadrukt zelf in zijn informatie dat aspirine niet voor iedereen geschikt is en dat medisch advies belangrijk blijft bij langdurig gebruik.

Aspirine in een moderne gezondheidscontext

De rol van aspirine is de voorbije jaren sterk geëvolueerd. Waar het vroeger bijna automatisch werd aanbevolen ter preventie van hartziekten, is de benadering vandaag veel voorzichtiger en meer gepersonaliseerd. Medische richtlijnen houden rekening met leeftijd, geslacht, bloedingsrisico en algemene gezondheid.

Dit past in een bredere trend binnen de geneeskunde waarbij standaardoplossingen plaatsmaken voor maatwerk. Aspirine blijft een waardevol geneesmiddel, maar alleen als het correct wordt ingezet.

Verstandig omgaan met aspirine

Verstandig omgaan met aspirine betekent niet dat je het moet vermijden, maar dat je het bewust en doordacht gebruikt. Dat houdt in dat je weet waarom je het neemt, welke dosis geschikt is en welke risico’s eraan verbonden zijn. Het betekent ook dat je bereid bent om advies te vragen en alternatieven te overwegen wanneer die veiliger of geschikter zijn.

Wie aspirine gebruikt uit gewoonte of preventief zonder duidelijke medische reden, loopt mogelijk onnodige risico’s. Wie het daarentegen gebruikt op het juiste moment en op de juiste manier, kan er wel degelijk baat bij hebben.

Aspirine is geen wondermiddel, maar ook geen vijand. Het is een krachtig instrument in de medische gereedschapskist dat respect en kennis vraagt. Alleen zo kan het bijdragen aan gezondheid in plaats van ze te ondermijnen.